Nieszablonowe klauzule w umowach spółek i umowach wspólników (SHA)
Tym razem kilka słów o tym, czym są Drag along, Tag along, Opcja Call, Opcja Put, Shotgun i dlaczego rozwiązań w ich zakresie na próżno szukać w Kodeksie spółek handlowych.
Jeszcze kilka lat temu klauzule opcyjne, Drag along, Tag along, czy Shotgun nie tylko brzmiały obco, ale i z dużą ostrożnością wprowadzane były do umów spółek czy umów wspólników. Aktualnie obserwujemy trend wzrostowy zainteresowania wprowadzaniem różnych strategicznych rozwiązań ułatwiających wspólnikom wyjście ze struktury udziałowej spółki i to nie tylko w umowach inwestycyjnych (inwestycjach typu private equity/venture capital). Regulacje w tym zakresie wywodzą się głównie z anglosaskiego systemu prawa (Common Law), wykraczają poza standardową treść umowy spółki zawieranej w systemie S-24 i nie przewiduje ich Kodeks spółek handlowych. Powszechnie uznaje się jednak, że są one dopuszczalne na zasadzie swobody umów.
Postanowienie „Drag along”, czyli tzw. prawo pociągnięcia, wymusza od wspólników przyłączenie się do transakcji sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki zainicjowanej przez jednego z nich.
Postanowienie ,,Tag along'', czyli tzw. prawo przyłączenia się, działa na zasadzie odwrotnej do „Drag along" i daje wspólnikom prawo przyłączenia się do transakcji sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki zainicjowanej przez jednego z nich.
„Opcja Call” to przyznane wspólnikom prawo do skorzystania z możliwości nabycia posiadanych przez innego wspólnika udziałów w spółce, na zasadach i warunkach wskazanych w umowie. W sytuacji wystąpienia określonych przesłanek, skorzystanie przez uprawnionego z Opcji Call powoduje powstanie po stronie oferenta obowiązku zawarcia umowy sprzedaży udziałów.
„Opcja Put” działa na zasadzie odwrotnej do „Opcji Call" i daje uprawnionym wspólnikom prawo, ale nie obowiązek, do sprzedaży udziałów własnych w spółce. Skorzystanie przez uprawnionego z Opcji Put powoduje powstanie po stronie innych wspólników obowiązku nabycia udziałów od uprawnionego, na zasadach i warunkach określonych w umowie.
Postanowienie „Shotgun” przewiduje, że jeden ze wspólników ma prawo złożyć ofertę nabycia wszystkich udziałów drugiego wspólnika po określonej cenie rozliczeniowej i jednocześnie sam zobowiązuje się do zbycia udziałów własnych po takiej samej cenie rozliczeniowej na wypadek nieprzyjęcia jego oferty przez adresata. W sytuacji uruchomienia procedury „Shotgun” drugi wspólnik jest zobowiązany albo przyjąć ofertę i zbyć całość udziałów własnych albo odkupić od oferenta jego udziały po cenie wynikającej z oferty. Mechanizm ten jest przydatny w szczególności w przypadku stanu patowego, który zachodzi, jeżeli zgromadzenie wspólników nie jest zdolne do podjęcia żadnej wiążącej uchwały w sprawach kluczowych dla bieżącej działalności operacyjnej spółki, na skutek braku uzyskania wymaganej większości głosów, który skutkuje trwałym paraliżem procesu decyzyjnego w Spółce.
Postanowienie „Drag along”, czyli tzw. prawo pociągnięcia, wymusza od wspólników przyłączenie się do transakcji sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki zainicjowanej przez jednego z nich.
Postanowienie ,,Tag along'', czyli tzw. prawo przyłączenia się, działa na zasadzie odwrotnej do „Drag along" i daje wspólnikom prawo przyłączenia się do transakcji sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki zainicjowanej przez jednego z nich.
„Opcja Call” to przyznane wspólnikom prawo do skorzystania z możliwości nabycia posiadanych przez innego wspólnika udziałów w spółce, na zasadach i warunkach wskazanych w umowie. W sytuacji wystąpienia określonych przesłanek, skorzystanie przez uprawnionego z Opcji Call powoduje powstanie po stronie oferenta obowiązku zawarcia umowy sprzedaży udziałów.
„Opcja Put” działa na zasadzie odwrotnej do „Opcji Call" i daje uprawnionym wspólnikom prawo, ale nie obowiązek, do sprzedaży udziałów własnych w spółce. Skorzystanie przez uprawnionego z Opcji Put powoduje powstanie po stronie innych wspólników obowiązku nabycia udziałów od uprawnionego, na zasadach i warunkach określonych w umowie.
Postanowienie „Shotgun” przewiduje, że jeden ze wspólników ma prawo złożyć ofertę nabycia wszystkich udziałów drugiego wspólnika po określonej cenie rozliczeniowej i jednocześnie sam zobowiązuje się do zbycia udziałów własnych po takiej samej cenie rozliczeniowej na wypadek nieprzyjęcia jego oferty przez adresata. W sytuacji uruchomienia procedury „Shotgun” drugi wspólnik jest zobowiązany albo przyjąć ofertę i zbyć całość udziałów własnych albo odkupić od oferenta jego udziały po cenie wynikającej z oferty. Mechanizm ten jest przydatny w szczególności w przypadku stanu patowego, który zachodzi, jeżeli zgromadzenie wspólników nie jest zdolne do podjęcia żadnej wiążącej uchwały w sprawach kluczowych dla bieżącej działalności operacyjnej spółki, na skutek braku uzyskania wymaganej większości głosów, który skutkuje trwałym paraliżem procesu decyzyjnego w Spółce.
MK-M